In Heaven Everything is Fine

ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ DAVID LYNCH

Παντελής Β. Γιαννουλάκης

«Για να προσεγγίσεις τα μυστήρια, και να μπορέσεις κάπως να τα διαχειριστείς, πρέπει να κάνεις μία υπέρβαση, να φύγεις από τον χώρο των συνηθισμένων ανθρώπων και των υποθέσεων τους.
Να υπερβείς την δεδομένη σου πραγματικότητα…»

(David Lynch)

Στις 16 Ιανουαρίου του 2025, χάσαμε από κοντά μας τον David Lynch.
Με μεγάλη προσωπική θλίψη τον αποχαιρετώ.

Ήταν ένας από εκείνους τους –πολύ λίγους σε αριθμό μα πολύ σημαντικούς για εμάς– δημιουργούς, που κυριολεκτικά με μεγάλωσαν, με ενέπνευσαν, με παρηγόρησαν, με δίδαξαν.
Ο κόσμος των ιδεών μου και η αισθητική μου διάκριση, οφείλουν πολλά στον David Lynch.
Αποτέλεσε μεγάλη έμπνευση για το περιοδικό Strange – και ακόμη και το concept του βιβλίου μου Τα Ψάρια Δεν Ξέρουν Ότι Βρέχει, το εμπνεύστηκα από μια παιδική μου εμπειρία και μνήμη, σε συνδυασμό με μια όμορφη ιδέα του David Lynch για το…ψάρεμα των ιδεών.
Έχοντας σπουδάσει κινηματογράφο, είμαι εξαιρετικά κινηματογραφόφιλος και φιλότεχνος, (έτσι μεγάλωσα), και έχω μελετήσει πάρα πολύ όλες τις ταινίες του Lynch και κάθε δημιουργία του.

Εγώ και η γενιά μου –εδώ γύρω, λιγοστοί άνθρωποι περίπου σαν κι εμένα στις προτιμήσεις τους– από  πολύ νεαροί εκτιμούσαμε πάντα την στυλιζαρισμένη αισθητική, σε όλη την τέχνη. Σε συνδυασμό με το Underground, το Occult, το dark ή noir, το experimental, το Rock’n’roll life style, το ρομαντικό, το λόγιο, το μυστήριο, το ονειρικό, το σουρεαλιστικό, το εκκεντρικό και το Παράξενο.
Η στυλιζαρισμένη αισθητική ήταν και είναι το παν για εμάς.
Είτε ακούγοντας ένα κομμάτι των Joy Division ή των Clock DVA, είτε την φωνή του William S. Burroughs ή του Ανδρέα Εμπειρίκου, είτε διαβάζοντας ένα κείμενο του J. L. Borges ή του H. P. Lovecraft, είτε βλέποντας τα comics του Mike Mignola ή τα εικαστικά και τα κολλάζ του Max Ernst ή τις φωτογραφίες του Man Ray ή του Irving Penn, είτε βλέποντας μία ταινία του David Lynch.

Στην χαμένη πια καταπληκτική δεκαετία του 1980, γύρω στο 1986, είδα για πρώτη φορά μια ταινία του Lynch, το Blue Velvet, κι έτσι γνώρισα τον πιο αγαπημένο μου σκηνοθέτη.
Είχα μείνει με ανοιχτό το στόμα, δεν είχα ξαναδεί ποτέ μου τίποτε ανάλογο. Ιδέες, εικόνες, ροή, σκηνοθεσία, cinematography, editing, χρώματα, φωτισμοί, χαρακτήρες, διάλογοι, ερμηνείες, μουσική, ατμόσφαιρες, μυστήρια, στυλ. Αληθινά μοναδικό. (Κάποιος έφτιαχνε στην Αμερική μια σκοτεινή εναλλακτική πραγματικότητα πίσω από τον κόσμο του Norman Rockwell!). Από εκείνη την στιγμή, άρχισα να ακολουθώ αφοσιωμένα τις δημιουργίες του μέσα στα χρόνια, με μεγάλο ενθουσιασμό, μέχρι σήμερα. Σαράντα χρόνια!

Μετά, περίπου την ίδια εποχή, τότε στα 80’s, μαζί με τον συγχωρεμένο καλό μου φίλο μου Περικλή Δεληολάνη (εκκολαπτόμενο αρχιτέκτονα και κριτικό του κινηματογράφου), είδαμε για πρώτη φορά το Eraserhead. Ήταν ό,τι πιο πρωτοποριακό και παράξενο είχαμε δεί ποτέ, πάθαμε σοκ! (Και ήταν και του 1977!). Είδαμε την ταινία, και, αμέσως μετά, την ίδια νύχτα, πέσαμε με τα μούτρα να φτιάχνουμε μικρά παράξενα γλυπτά και να προσπαθούμε να τα κινηματογραφήσουμε (με την μεγάλη VHS βιντεοκάμερά μου) υπό διάφορες φωτιστικές συνθήκες, υπό τον ήχο αποσπασματικών διαλόγων και αυτοσχέδιας πειραματικής μουσικής.
Επί πολλά χρόνια, η μικροσκοπική χαμογελαστή retro γυναίκα με το παραμορφωμένο πρόσωπο που τραγουδούσε πρίμα μέσα στο καλοριφέρ: In Heaven Everything is Fine, από το Eraserhead, ήταν το καλύτερο “video clip” όλων των εποχών, για μένα.
(Ο David Lynch συνέχισε αυτήν την video-clip παράδοση πολλά χρόνια αργότερα, νομίζω, όταν έκανε το κλιπ της θρυλλικής διαφήμισης του Play Station 2 : Welcome to The Third Place )  >
https://www.youtube.com/watch?v=ge-gUEI1-24

Αγαπώ πολλές εκατοντάδες υπέροχες ταινίες στην ζωή μου ως τώρα, αλλά συνήθως έχει κάποια σημασία η εμπειρία να τις έχεις δει στο σινεμά. Πέρα από τις συνταρακτικές εμπειρίες της παιδικής μου ηλικίας,  των ταινιών του Disney, του Fantasia, του Κλέφτη της Βαγδάτης, του Μάγου του Οζ, του Sinbad, του King Kong, κ.ά. ταινίες σε σινεμά που με πήγαινε ο πατέρας μου : Όταν μεγάλωσα και πήγαινα μόνος μου πλέον, έχω τρεις, νομίζω, πολύ αξιοσημείωτες προσωπικές εμπειρίες μέσα στην ίδια την κινηματογραφική αίθουσα, στο σινεμά :

Η μία ήταν γύρω στο 1982 όταν είδα ολομόναχος στην σκοτεινή κρύα αίθουσα (με μία γριά ρακοσυλλέκτρια που κοιμόταν ανάμεσα στις σακούλες της στην πρώτη σειρά), σε ένα παρακμιακό σινεμά Β’ προβολών, μια χειμωνιάτικη παγωμένη νύχτα ατμοσφαιρικού τρόμου, το Phantasm του Don Coscarelli.
Η άλλη ήταν γύρω στο 1990, όταν είδαμε, μαζί με τον φίλο μου τον Περικλή, το συγκλονιστικό για εμάς, Jacob’s Ladder, του Adrian Lyne και του Bruce Joel Rubin, το οποίο μας στοίχειωσε κατευθείαν μέσα στην αίθουσα, αλλά και πολλές ώρες μετά, μάς είχε συμβεί κάτι παράξενο με αυτήν την –από τότε θρυλλική για μένα– μυστικιστική ταινία.

Και η άλλη ήταν το 2001, όταν ανίδεος μπήκα με ενθουσιασμό μέσα στην σκοτεινή αίθουσα για να δω την τότε τελευταία ταινία του David Lynch, το Mulholland Drive, χωρίς να ξέρω τι με περιμένει.
Ένιωσα ότι βρέθηκα κανονικά σε μία εναλλακτική πραγματικότητα, (που, άλλωστε, είναι το αγαπημένο θέμα του Lynch, και προφανώς η πρόθεση του να στο προκαλέσει), ήταν σαν μία αποκάλυψη ή θρησκευτική κινηματογραφική εμπειρία, με έναν καταιγισμό μυστικών νοημάτων, μια ταινία που μου έκανε βαθύτατη εντύπωση, σχεδόν βγήκα από τον εαυτό μου και άλλαξα πραγματικότητα ταυτιζόμενος με το όραμα στην μεγάλη οθόνη, με ρύθμισε σε μια εναλλακτική κατάσταση της συνείδησης, η οποία συνέχισε πολλές ώρες μετά το σινεμά, βαδίζοντας σε ένα είδος σιωπηλής έκστασης στους νυχτερινούς δρόμους, ίσως να κράτησε και μέρες. Ένα Peak Experience. Φυσικά, από τότε, την έχω δει πολλές φορές, (νομίζω όσες πολλές έχω δει το The Shining του Kubrick).

To Mulholland Drive, εκτός από το ότι είναι σαφώς η καλύτερη ταινία του, από κάθε άποψη, είναι και μία από τις πιο εξαιρετικές και πιο παράξενες ιδιόμορφες ταινίες όλων των εποχών, (πολλές από τις άλλες τέτοιες, βέβαια, είναι επίσης του David Lynch).
Φυσικά, για όσους τον έχουν παρακολουθήσει στενά, η ταινία αυτή βρίσκεται σε μία παράδοξη συνοχή με το Lost Highway του και με το Inland Empire του. (Όχι μόνο τοπογραφικά –που ακόμη κι αυτό λιγοστοί εδώ γύρω το γνωρίζουν).

Γύρω στο 1991, εγώ και κάποιοι καλοί παράξενοι φίλοι μου, ανακαλύψαμε το Twin Peaks, το οποίο εκπεμπόταν τότε στην Ελληνική τηλεόραση, ένα επεισόδιο κάθε εβδομάδα. Κυριολεκτικά, ήταν για όλους εμάς η κατάδυση σε έναν άλλο κόσμο, «πέρα από την κουρτίνα».
Έναν κόσμο με τις καταστάσεις του γεμάτες μυστήριο, κώδικες, συνθηματικά του Μυστικού Πολέμου, συγκαλυμμένες αποκαλύψεις, υπονοούμενα, σκοτάδι και απρόσμενο φως, αινίγματα, μυστηριακούς χαρακτήρες, εμφανίσεις του ίδιου του David Lynch, απίστευτη ερμηνεία του Kyle MacLachlan ως agent Cooper, ανάποδες ομιλίες, οράματα, οι πρώτες τόσο δημόσιες εναλλακτικές πραγματικότητες, και οι μυστικές μάχες του Καλού και του Κακού, μαζί με τις μουσικές του Angelo Badalamenti και της Julie Cruise (με τραγούδια γραμμένα από τον ίδιο τον Lynch), και – σταματάω  εδώ για να μην γεμίσω όλο αυτό το κείμενο με τους λόγους της εκτίμησης και του θαυμασμού μου για το Twin Peaks…..

Φυσικά, άλλαξε για πάντα όλο το τοπίο των Αμερικανικών τηλεοπτικών σειρών, από τότε και μέχρι σήμερα. (Η μετάλλαξη σχεδόν όλων των τηλεοπτικών σειρών –λίγο ή πολύ– άρχισε  τότε με το Twin Peaks, καθοριστικά, και νομίζω ολοκληρώθηκε αργότερα με την σειρά Lost).

Για εμάς, τότε, δεν ήταν απλά η παρακολούθηση μιας καλής και παράξενης τηλεοπτικής σειράς: ήταν ένα αληθινό μυστήριο, και ήταν κάτι εντελώς interactive.  Εννοώ, έπειτα από κάθε επεισόδιο, με ατέρμονες συζητήσεις, προσπαθούσαμε να αποκωδικοποιήσουμε το μυστήριο, σε όλες τις πολλές πτυχές του. Έμμονα. Σε τέτοια διανοητική περιπέτεια μας είχε βάλει ο mister Lynch.
Ήταν (και είναι), φυσικά, απίστευτο το γεγονός ότι εκπεμπόταν, για πρώτη φορά, ένας τέτοιος μυστικισμός χωρίς προηγούμενο, ανοιχτά, στην τηλεόραση! Γι’ αυτόν τον λόγο και μόνο, αν μη τι άλλο, ήταν ένας μεγάλος άθλος…..

Το Twin Peaks επηρρέασε βαθιά όλους τους καλούς παράξενους ανθρώπους εκεί έξω, σε όλον τον κόμο, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
(Προτείνω στους Συνταξιδιώτες μου, κάποτε να διαβάσουν το εξαιρετικό παράξενο βιβλίο του συν-δημιουργού Mark Frost, The Secret History of Twin Peaks).

Παρ’ όλα αυτά, τότε, τελικά οι ιθύνοντες επέτρεψαν μόνο δύο seasons στο Twin Peaks. Μόλις κατάλαβαν περί τίνος επρόκειτο, αμέσως το έκοψαν. Αυτό ήταν που συνέβη, σας διαβεβαιώνω, παρ’ όλες τις άλλες δικαιολογίες. Το είχε παρακάνει, και ήταν πολύ νωρίς ακόμη τότε… (Αυτό το απότομο κόψιμο, πολύ αργότερα, το είδαμε να επαναλαμβάνεται και με άλλες σειρές, για τον ίδιο λόγο, π.χ. το Carnivale και το Project Blue Book, κ.ά.).

Μνημειώδης περίσταση, νομίζω εγώ, έχει μείνει η εμφάνιση του David Lynch στο εξαιρετικό talk show του David Letterman, to 1991, στο οποίο ο σκηνοθέτης, με τον μοναδικό συνεσταλμένο τρόπο του, παρακαλεί τους τηλεθεατές να γράψουν γράμματα διαμαρτυρίας προς το κανάλι για να μην σταματήσει την σειρά.
(Έγινε μεγάλος χαμός, κι όμως την έκοψαν. Το ίδιο έγινε και με άλλες τηλεοπτικές σειρές που μετά δημιούργησε ο Lynch, όχι πλέον γνωστές). Δείτε την συγκεκριμένη εμφάνισή του στον David Letterman, αξίζει τον χρόνο σας  >
https://www.youtube.com/watch?v=qIqMtTVMKCo

Και, μια σημειολογία, αν μου επιτρέπεται >
https://www.youtube.com/watch?v=HlEJbs02wAM

Πολλά χρόνια αργότερα, το 2006, όταν έκανε το αριστουργηματικό Inland Empire, επειδή θεώρησε ότι η ηθοποιός Laura Dern (που έχουν αγνοηθεί εντελώς οι εξίσου αριστουργηματικές ερμηνείες της στις ταινίες του Lynch –για να μην μιλήσω για τον Kyle MacLachlan) άξιζε ένα Oscar για την ερμηνεία της στην ταινία, ο Lynch έκανε το εξής παράξενο:
Κάθησε σε μια καρέκλα σκηνοθέτη στον δρόμο, στην γωνία Hollywood Blvd και La Brea στο L. A., έχοντας δίπλα του μία αγελάδα, την Georgia, κρατώντας την με ένα λουράκι, και μία πινακίδα με την οποία προέτρεπε την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου και τους ψηφοφόρους των Oscars, να ψηφίσουν την Laura Dern για υποψήφια. Και συνομιλούσε, καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας, με τους περαστικούς διαβάτες, προτρέποντας τους να πιέσουν με μηνύματα -ή με τις γνωριμίες τους- τα μέλη της Ακαδημίας!
(Φυσικά, δεν έγινε το επιθυμητό, αλλά, πιστέψτε με, αν ήμουν η Laura Dern και έκανε ο David Lynch αυτό το πράγμα για μένα, αυτό θα ήταν για μένα μεγαλύτερο Oscar από τα Oscars της Ακαδημίας Κινηματογράφου. Νομίζω το ίδιο θα νιώθει και αυτή, αν την ρωτήσετε σήμερα).

Όσο για τον ίδιο τον Lynch, το 2019 έλαβε ένα τιμητικό Oscar για το συνολικό έργο του, (όπως, δηλαδή, κάνουν με τους παλιούς ηθοποιούς)….

Ο David Lynch δεν ήταν ποτέ ένας από τους ανθρώπους του κινηματογραφικού ή άλλου Κατεστημένου. Η αλήθεια είναι ότι επί πάρα πολλά χρόνια τον αγνοούσαν (ή απλά χαμογελούσαν ειρωνικά στο άκουσμα του ονόματός του), και μάλιστα επιδεικτικά, ακόμη και όταν ήταν παρών (σε ψευτο-συνεντεύξεις). Μιλάμε για τον μεγαλύτερο Αμερικανό σκηνοθέτη και καλλιτέχνη, του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα και μέχρι σήμερα!

Ο David Lynch, επί πάρα πολλά χρόνια, ήταν ένας σούπερ ήρωας του κινηματογραφικού και καλλιτεχνικού Underground, και δεν είχε καθόλου την αναγνώριση του Main Stream και του Κατεστημένου, ή μεγάλου πλήθους ανθρώπων (που πάντα τον θεωρούσαν «ακατανόητο»).
Αυτή η μεγάλη αναγνώριση του προέκυψε κατά την τελευταία εικοσαετία, περίπου, όταν δεν μπορούσαν πλέον παρά να παραδεχθούν την μεγάλη αξία μίας τέτοιας εκπληκτικής προσωπικότητας, με τέτοιο πολύπλευρο καλλιτεχνικό έργο, αυθεντικό και μοναδικό.
(Καθώς, φυσικά, τα πάντα βρίσκονταν και βρίσκονται σε παρακμή, κι ο Lynch έτσι προεξείχε ακόμη περισσότερο).
Ο David Lynch κατέληξε να είναι ένας από τους πιο διάσημους σκηνοθέτες και αυθεντικούς καλλιτέχνες της εποχής μας, εν τέλει απόλυτα αποδεκτός και αναγνωρίσιμος από τους πάντες, παρ’ όλη την συνταρακτικά παράξενη προσωπικότητά του και την άμετρη εκκεντρικότητα των προθέσεων του –παρ’ όλη την σεμνή απλότητα που τον διέκρινε πάντα στις δημόσιες εμφανίσεις του.

Αυτό που συνέβη είναι ότι ο Lynch επέβαλε ο ίδιος τον εαυτό του –έναν εαυτό πάρα πολύ παράξενο και ιδιαίτερο. Δημιουργώντας καλλιτεχνικά το ένα αριστούργημα πίσω από το άλλο, στα πάντα. (Οι ταινίες του Lynch, και όχι μόνο οι ταινίες, είναι καταπληκτικά έργα τέχνης. Δεν είναι απλά καλές και πρωτόγνωρες ταινίες. Είναι εκπληκτικά έργα τέχνης. Το ίδιο και κάθε άλλη δημιουργία του).

Η καριέρα αυτή του David Lynch και ο ίδιος, μάς διδάσκει κάτι πάρα πολύ σημαντικό:
Να είμαστε πιστοί και αφοσιωμένοι στο όραμα μας, αδιαπραγμάτευτα, ασυμβίβαστα, επίμονα. Στοχεύοντας σε κάθε λεπτομέρεια το τέλειο, όπως το οραματιζόμαστε, με αγάπη και ταλέντο, και αγνοώντας τους πάντες και τα πάντα. Να μην προδίδουμε την μεγάλη αγάπη μας, το ταλέντο μας, τις εμπνεύσεις μας, την τέχνη μας.
Κάνοντας συνεχώς την καλύτερη δυνατή δουλειά, προσφέροντας την πιο αυθεντική έμπνευση: αυτό τελικά είναι αδύνατον να αγνοηθεί!
Το έργο μας καταλήγει να συγκινεί τις καρδιές και τα μυαλά, την ίδια την ψυχή του κόσμου, να την επηρρεάζει και να την αλλάζει, όσο τού αναλογεί αυτό.
Αυτό μας δίδαξε, σε όλους εμάς τους παράξενους ανθρώπους, ο παράξενος κύριος David Lynch, με την ζωή του και την προσωπικότητά του και το έργο του.

Η αυθεντικότητα και η ακεραιότητα, δεν είναι λιγότερο αυθεντική ή λιγότερο ακέραιη, αν είναι πολύ παράξενη. Ακόμη κι αυτή, η τόσο ασυνήθιστη, επιβάλλει τον εαυτό της στην Ιστορία, επηρρεάζει καθοριστικά τον κόσμο στους τομείς που εμφανίζεται.

Η μεγαλύτερη απόδειξη γι’ αυτό, καλλιτεχνικά, είναι η περίπτωση του David Lynch: αυτήν την στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές, το παγκόσμιο Internet, οι εφημερίδες, τα κανάλια, τα posts παντού, όλα τα media, τα πάντα, έχουν πλημμυρίσει από την εκτίμηση και τον θαυμασμό και την θλίψη όλων των ανθρώπων για την μεγάλη απώλεια του David Lynch. Έχω πολύ καιρό να δώ κάτι τέτοιο, είναι πολύ παρήγορο.
(Φυσικά, δεν μιλάμε εδώ για την, ψυχωτικά μοχθηρή και μισαλλόδοξη και σε άγνοια για τα πάντα, Ελλάδα, παρά μόνο ίσως για τους ανθρώπους που αποτελούν κάποια εξαίρεση μέσα στην μάζα της. Και, αυτό, δεν είναι καθόλου παρήγορο. Μιλάμε για τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο).
Είναι τόσο παντού οι αποχαιρετισμοί προς τον David Lynch, που αυτό το δικό μου ταπεινό κείμενο είναι απλά ακόμη ένα ανάμεσα σε εκατοντάδες χιλιάδες…

Ξέρετε, υπάρχει και κάτι ακόμη που προσθέτει βάρος στην θλίψη μας για την απώλεια ενός μεγάλου καλλιτέχνη ή μιας καθοριστικά ιδιαίτερης μεγάλης προσωπικότητας.
Όσο ζούσε, γνωρίζαμε ότι είναι κάπου εκεί έξω, παρ’ όλο που εμείς δεν ήμασταν σε προσωπική επαφή μαζί του. Γνωρίζαμε ότι ανέπνεε, ότι ζούσε, ότι είχε ζήσει όλα αυτά που τον έκαναν τόσο ιδιαίτερο για εμάς, και ότι συνέχιζε να τα ζεί. Και ότι, πάνω απ’ όλα, ίσως μας έδινε κάτι ακόμη, μία ακόμη δημιουργία του.

Αυτό το ένιωσα για πρώτη φορά όταν πέθανε ο Jorge Luis Borges, το 1986, τον οποίον θαύμαζα και θαυμάζω πολύ: Θα συνέχιζα να τον διαβάζω, αλλά δεν θα είχα πλέον κάποιο νέο γραπτό του, μια νέα ανταπόκριση από τον ιδιαίτερο κόσμο του. Δεν θα μας έδινε μια νέα ελπίδα, μια νέα κατάδειξη, ένα μήνυμα, τα νέα του, την ύστατη σοφία του, την παρουσία του ως πολυστασία στο καλλιτεχνικό και λόγιο στερέωμα.
(Διάβασε εδώ) > 30 Χρόνια Χωρίς τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες

Από τότε, το ίδιο ένιωσα για όλες τις μεγάλες μας απώλειες, το ίδιο νιώθω τώρα για τον τόσο “δικό μας” David Lynch.
Δεν θα ξαναδούμε την νέα ταινία του Lynch, τον νέο του πίνακα, την νέα του μουσική, την νέα του ομιλία ή συνέντευξη, τα νέα του φίλου μας αυτού. Τέλος. Μέχρις εδώ ήταν…
Τα μεγαλύτερα καθάρματα του κόσμου, τόσοι πολλοί κακοί άνθρωποι, τόσοι ανέμπνευστοι και ατάλαντοι και μέτριοι, τόσοι ψυχασθενείς και δόλιοι μοχθηροί τύποι, συνεχίζουν να ζουν, και δεν ζει πια ο David Lynch!!
Νιώθεις ότι, εξ αιτίας αυτού του γεγονότος και μόνο, υπάρχει μία υποθάλπτουσα πολύ μεγάλη αδικία που σέρνεται μία ίντσα κάτω από την επιφάνεια του κόσμου μας.

Δεν θα έχουμε πια ποτέ ξανά ακόμη και τα ιδιόμορφα καθημερινά Weather Reports του από το L. A. .
Ένα καθημερινό χαμόγελο που μάς έστελνε από Αλλού, ο David Lynch.

Παρηγορούμαι με την σκέψη και την αίσθηση ότι τουλάχιστον πρόλαβε να μας δώσει, (ως κύκνειο άσμα του όπως αποδείχθηκε), το Twin Peaks: The Return, το νέο Twin Peaks, την απρόσμενη επιστροφή σε έναν μυστικό κόσμο 25 χρόνια αργότερα.
Κατά την άποψη μου είναι το καλύτερο Twin Peaks, ακόμη καλύτερο από το παλιό, και μάλιστα εγώ θεωρώ το The Return την καλύτερη δουλειά του David Lynch, μαζί με το Mulholland Drive και το Inland Empire. Συγκλονιστικά πράγματα…
Τελικά, δηλαδή, τα τελευταία έργα του ήταν τα καλύτερα του.
Κι αυτό με άφηνε σε αναμονή μιας ακόμη καλύτερης κίνησης, η οποία όμως πλέον χάθηκε για πάντα.

Σ’ αυτόν τον παράξενο κόσμο μας, υπάρχουν προσωπικότητες που λειτουργούν εκεί έξω σαν φάροι. Σου δείχνουν τον δρόμο μέσα στο σκοτάδι, με το φως τους. Έστω κι αν είσαι πολύ μακριά.
Ένας τέτοιος φάρος ήταν ο David Lynch. Ήταν σημαντικό που υπήρχε, όπως και τόσοι άλλοι σαν κι αυτόν στο παρελθόν.
Ήταν ένας πολύ παράξενος φάρος, που μπορεί να έδειχνε σε παράξενους δρόμους, αλλά το φώς του ήταν αυθεντικό. Αποτελούσε παρηγορία, για πολλούς ανθρώπους, το γεγονός ότι υπήρχε.
Είναι μεγάλη απώλεια για εμάς όταν χάνεται ένας σημαντικός φάρος. Αυτό έχει συμβεί με την απώλεια του Lynch. Χάσαμε αυτόν τον φάρο.

Η απώλεια του David Lynch είναι τόσο μεγάλη, που, για μένα, μπορεί να συγκριθεί μόνο με την αντίστοιχα μεγάλη απώλεια του Carlos Castaneda.
Το γιατί, ίσως είναι φανερό, και, αν δεν είναι, δεν έχει σημασία να το εξηγήσω…

Μια μεγάλη μυστηριώδης προσωπικότητα φεύγει, και είναι αναντικατάστατη. Ποιος θα πάρει την θέση της; Κανείς. Ένας ολόκληρος μυστικός κόσμος καταστρέφεται, χάνεται, τελικά με το πέρασμα του χρόνου ξεχνιέται. Οι επόμενες γενιές δεν θα ξέρουν τίποτε για το γιατί ήταν σημαντικό όλο αυτό.

Ο David Lynch ήταν πάντοτε ένας πολύ Noble χαρακτήρας.
Ο ίδιος ήταν σαν να είχε βγει μέσα από κάποια από τις ταινίες του, ας πούμε ξεπρόβαλλε μέσα από μια ταινία του που δεν την έχουμε δει.
Έμοιαζε να παίζει έναν ρόλο με την ζωή του, με τις δημιουργίες του, με τις εμφανίσεις του, με την επικοινωνία του. Τον ρόλο του εαυτού του!

Άλλωστε, αν κάποιος δεν μπορεί να το διακρίνει αυτό –το πόσο Noble τύπος ήταν– από τις τόσες ιδιαίτερες εμφανίσεις του στα media μέσα στους καιρούς, ένας σίγουρος τρόπος για να το διακρίνει αυτό είναι π.χ. βλέποντας την ταινία του, The Elephant Man (1980). Μια ταινία στην οποία τόσοι άνθρωποι, βλέποντας την, γονάτισαν όταν τελείωσε, κάνοντας μία πρόποση στον τόσο Noble δημιουργό, ή κάτι παρόμοιο, το ίδιο και εγώ. Είναι, όπως όταν λέμε «τού έβγαλα το καπέλο», ή όπως το λένε στην Ιρλανδία «God Bless you, Sir».
(Την παραγωγή την έκανε ο υπέροχος Mel Brooks, ο οποίος δεν ήθελε να φαίνεται στα credits! Για να μην ταυτιστεί η ταινία με κάτι κωμικό. O εμπνευσμένος αυτός καλλιτέχνης ήταν ο πρώτος που πίστεψε στον Lynch και τον χρηματοδότησε).

Το ίδιο ακριβώς, ένιωσα κι εγώ και πάρα πολλοί άνθρωποι, όταν, είκοσι χρόνια αργότερα, είδαμε το The Straight Story, υποκλινόμενοι : αυτήν την μοναδική αληθινά Noble δημιουργία, μιας ευγενικής καρδιάς που χτυπούσε ακόμη εκεί έξω, μα όχι πια σήμερα.
Κι ακόμη θυμάμαι με συγκίνηση το νεανικό καρδιοχτύπι μας όταν είδαμε το Dune του, και αναφωνούσαμε “Father, The Sleeper Has Awaken!” στην έρημο μαζί με τον πρωταγωνιστή, μέσα στην τόσο πολύ Noble ατμόσφαιρα των στιγμών ενός άλλου κόσμου.

Θα ακούμε για πολύ καιρό –να μας έχει ο Θεός καλά– την ιδιαίτερη φωνή και προφορά του David Lynch, που σίγασε πια, αλλά είναι καταγραμμένη. Αυτό το Mountain Western accent, όπως το αποκαλούν στην Αμερική (όταν ακούγεται π.χ. στην Nebraska ή στην Montana), ή την αργή καθαρή παλιομοδίτικη προφορά του David Lynch που την χαρακτήρισε ως “Accent of the Great Plains” ο φίλος του ο Kyle MacLachlan, προχθές που τον αποχαιρέτησε.

O David Lynch υπήρξε ο αντιπροσωπευτικός σκηνοθέτης του Παράξενου, για όλους εμάς, στον σύγχρονο κόσμο. Νομίζω αυτό τα λέει όλα.

Αυτή είναι η καταπληκτική φιλμογραφία του, όπως εγώ την συνέθεσα :

(The Short Films of David Lynch – 6 : 1966-1996, DVD 2002)

Eraserhead (1977)

The Elephant Man (1980)

Dune (1984)

Blue Velvet (1986)

Wild At Heart (1990)

Twin Peaks (1990 – 1991)

Fire Walk With Me (1992)

On the Air (1992)

Hotel Room (1993)

Lost Highway (1997)

The Straight Story (1999)

Welcome To The Third Place (2000)

Mulholland Drive (2001)

Dumbland (2002)

Rabbits (2002)

Inland Empire (2006)

The Air is on Fire (2007)

Boat (2007)

Lady Blue Shanghai (2010)

Quinoa (2016)

What Did Jack Do? (2017)

Twin Peaks: The Return (2017)

Εκτός από σκηνοθέτης παράξενων ταινιών, μικρού και μεγάλου μήκους, και τηλεοπτικών σειρών και animations, ο David Lynch υπήρξε, από την νεότητά του και μέχρι σήμερα, ένας πολύ ιδιαίτερος και παράξενος ζωγράφος. Οι αλλόκοτοι πίνακες του είναι χαρακτηριστικοί και αναγνωρίσιμοι πλέον, και φτιάχνουν έναν ολόκληρο παράξενο άλλον κόσμο.

Υπήρξε, επίσης, και ένας εξαιρετικός μουσικός, και μουσικός παραγωγός, με πολύ ιδιόμορφη δισκογραφία, αλλά και φτιάχνοντας μουσική με συνεργασίες με πολλούς μουσικούς που του άρεσαν.
Υπήρξε, επίσης, designer, έφτιαχνε ακόμη και δικά του έπιπλα.
Έγραψε ακόμη και βιβλία, έκανε workshops, ομιλίες, προωθούσε τον Υπερβατικό Διαλογισμό (Transcendental Meditation) τον οποίο υπεραγαπούσε, έκανε συναυλίες, εκθέσεις, ραδιοφωνικά σώου, art events, πολλές συνεργασίες.

Τα πολλά ταλέντα του παράξενου κυρίου David Lynch, έφτιαξαν γι’ αυτόν έναν ολόκληρο μυστικό κόσμο με όλα τα καλλιτεχνικά μέσα.

Δειγματοληπτικά για τα πολλά ταλέντα του, αυτή είναι η δισκογραφία της μουσικής του, όπως εγώ την συνέθεσα :

Eraserhead (1982)

Twin Peaks (with Angelo Badalamenti – 1991)

Fire Walk With Me (with Angelo Badalamenti – 1992)

Twin Peaks Music (with Angelo Badalamenti –released 2007)

The Twin Peaks Archive (with Angelo Badalamenti – released 2011)

Mulholland Drive (with Angelo Badalamenti – 2001)

Lux Vivens (with Jocelyn Montgomery – 1998)

BlueBOB (2001)

Cannes Memory (with John Neff – 2002)

You’re More Than That (with Rona Hartner – 2002)

Inland Empire (2007)

The Air Is on Fire (2007)

Polish Night Music (with Marek Zebrowski – 2007)

Ghost of Love (2007)

Chrome Optimism (with Lee Scratch Perry – 2010)

Dark Night of the Soul (with Danger Mouse – 2010)

Crazy Clown Time (2011)

Good Day Today / I Know (2011)

The High Night Walk (2011)

Industrial Soundscape (2011)

Adagio for Large Room (2011)

Victrola Manifestation (2011)

This Train (with Chrystabell – 2011)

Noah’s Ark (with Moby – 2012)

Pinky’s Dream (with Karen O – 2012)

The Big Dream (2013)

I’m Waiting Here (with Lykke Li – 2013)

Star Dream Girl (2013)

Night Ride (with Chrystabell – 2016)

Somewhere in the Nowhere (with Chrystabell – 2016)

I Loved You (2022)

Cellophane Memories (with Chrystabell – 2024)

Οι καταπληκτικοί παράξενοι πίνακες του David Lynch και τα εικαστικά έργα του (όπως και τα designs του), είναι πάρα πολλά για να μπορέσω να φτιάξω μια λίστα τους, (ίσως μπορεί ο κάθε φιλότεχνος να τα ψάξει μόνος του).

Υπάρχουν πολλά ανολοκλήρωτα projects ταινιών του David Lynch, όλα τους στο production hell επί χρόνια. Σύμφωνα με την ενημέρωσή μου και την εποπτεία μου, ξεχωρίζω τέσσερα.
Antelope Don’t Run No More (2010) – Love in Vain (2012) – Unrecorded Night (2021 – παρ’ όλίγον σειρά στο Netflix)
Αλλά, η μεγαλύτερη έμμονη ιδέα του για να δημιουργήσει μία ταινία που πάντα συναντούσε ανυπέρβλητες δυσκολίες (κυρίως χρηματοδότησης), ήταν το θρυλλικό πια Ronnie Rocket.

Γνωρίζουμε πολλά για το σούπερ παράξενο σενάριο, και άλλες λεπτομέρειες αυτού του μεγάλου οράματος του Lynch, που προσπαθούσε να το γυρίσει από το 1979, χωρίς να παραδίδεται, (επέστρεφε ξανά και ξανά σε αυτό το project, αναζητώντας χρηματοδότες, που πάντα το απέρριπταν, δεν το καταλάβαιναν, ξανά και ξανά), ακόμη και μέχρι το 2025 στο τέλος της ζωής του.
Ήταν το μεγαλύτερο ανεκπλήρωτο όραμά του, το αγαπημένο του σχέδιο (ίσως και το πιο μελετημένο), και η ταινία του που πάντα την αναμέναμε να στρίβει θριαμβευτικά και ηλεκτρικά από την γωνία, (ηλεκτρισμός, δύο παράλληλοι κόσμοι, εργοστάσια, και ο νάνος από το Twin Peaks), αλλά δεν την είδαμε ποτέ και δεν θα την δούμε ποτέ. (Όμως, έχουμε αρκετά στοιχεία γι’ αυτήν, για να την φανταστούμε).
Ronnie Rocket, με τον αγαπημένο υπότιτλο: The Absurd Mystery of The Strange Forces of Existence.

Η τελευταία κινηματογραφική εμφάνιση του David Lynch ήταν στην ταινία του Steven Spielberg, The Fabelmans (2022), όπου έπαιξε τον ρόλο του θρυλλικού σκηνοθέτη των Westerns, John Ford. Μια αληθινά μνημειώδη εμφάνιση.
Ο Spielberg είπε ότι ένιωσε πολύ συγκινημένος, καθώς στην ταινία του ένα από τα είδωλα του (ο Lynch) έπαιζε ένα από τα είδωλά του (τον Ford). Επιπλέον, ο ίδιος ο David Lynch έγραψε μαζί με τον Spielberg μία σκηνή με τον John Ford, και την έστησε.

Ο David Lynch ανήκε στον Κύκλο της Σοβαρότητος.
(Πολλοί δεν ξέρουν τι σημαίνει να ανήκεις σε αυτόν τον Κύκλο με αυτήν την κωδική ονομασία, απλώς επειδή δεν είναι σοβαροί ή δεν είναι «δικοί μας», ή επειδή οι σοβαροί είναι λίγοι).
Η σκηνή αυτή στην οποία παίζει τον John Ford, εντάσσεται επίσης στον Κύκλο της Σοβαρότητος (όπως επίσης και ο Ford). Αν δεν την έχετε δει, αφού διαβάζετε αυτό το γραπτό μου, πρέπει οπωσδήποτε να την δείτε  >
https://www.youtube.com/watch?v=dk6spjF98No

Τα τελευταία χρόνια, ο David Lynch ήταν σχεδόν απομονωμένος στο σπίτι του στα Hollywood Hills, στην διεύθυνση 7035 Senalda Road, στο Los Angeles (το οποίο θεωρούσε πατρίδα του επί πενήντα χρόνια).
Το 2024 ανακοίνωσε ότι έπασχε από εμφύσημα, μία πνευμονική πάθηση, και ότι, αν θα σκηνοθετούσε ξανά, θα το έκανε από το σπίτι, διότι δεν είχε την δύναμη για μεγάλη κινητικότητα, (δεν μπορούσε να αναπνεύσει καλά, λαχάνιαζε όταν περπατούσε, και συχνά έπαιρνε οξυγόνο από φιάλη).

Όταν ξεκίνησαν οι καταστροφικές φωτιές (τί ειρωνία της μοίρας γι’ αυτόν!) στο Λος Άντζελες, στην περιοχή όπου ζούσε ο Lynch δόθηκαν εντολές εκκένωσης των κατοίκων. Η οικογένειά του κατάφερε να τον διασώσει –δεν μπορούσε να περπατήσει καλά– και να τον μεταφέρει στο σπίτι της κόρης του (είχε τέσσερα παιδιά), αλλά μπορούμε να φανταστούμε τις φλόγες (Fire Walk With Me) και μια φριχτή αποπνικτική ατμόσφαιρα η οποία μπορεί να τον επιβάρυνε πολύ και τελικά να του στοίχισε την ζωή, λίγες μέρες πριν τα γενέθλιά του, σε ηλικία 79 ετών.
Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί η ακριβής περίσταση και η ακριβής αιτία του θανάτου του.

Ο καλλιτέχνης των εναλλακτικών πραγματικοτήτων, πέρασε τελικά με το πνεύμα του σε μια άλλη πραγματικότητα, μακριά απο εδώ ή τόσο κοντά, με την οποία ήταν σε μυστική επαφή στέλνοντας μας ανταποκρίσεις από τις εξορμήσεις του.

Ένα από τα τελευταία κωδικά μηνύματα που μας είχε στείλει (What Did Jack Do?) είναι μία παράξενη λέξη: Toototabon.
Πολλοί έμειναν να αναρωτιούνται τι σημαίνει αυτό, αλλά όχι εμείς.
Σημαίνει Everything is Fine, σε μία συνθηματική slang στα Βραζιλιάνικα.
Όλα είναι Καλά.
Silencio. No Hay Banda.

«Art doesn’t change anything, art changes you…» (David Lynch)

«Through the darkness of future past,
the magician longs to see,
one chance out between two worlds.
Fire walk with me….»
(David Lynch)

Παντελής Γιαννουλάκης

* * * * * * * * * * * * * * * 


Διαβάστε τον David Lynch να μιλάει για τα Μυστήρια και για τα Μυστικά, σε αυτήν την παλιά δημοσίευση που μας παραχώρησε στο περιοδικό Strange, που την αναδημοσιεύουμε σήμερα στην μνήμη του, στο website του Strange :
ΕΔΩ >
https://www.strange-egnarts.com/david-lynch-about-mysteries/

* * * * * * * * * * * * * * * * * 


Αποκτήστε και διαβάστε το μανιφέστο των ιδεών του Παντελή Γιαννουλάκη, το βιβλίο
ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΟΣ
Θα σας έλθει κρυφά στο σπίτι από το Αόρατο Κολλέγιο
Απο Εδώ >>
https://www.strange-egnarts.com/books/oneiropolos-book/

* * * * * * * * * * * * * * * * 


Αποκτήστε και διαβάστε το ιδιαίτερο βιβλίο του Παντελή Γιαννουλάκη
ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΠΟΔΡΑΣΗΣ
από την Καθημερινή Πραγματικότητα
Θα σας έλθει κρυφά στο σπίτι από το Αόρατο Κολλέγιο
Απο Εδώ >>
https://www.strange-egnarts.com/books/escape-manual-book/

RESIST TO EXIST 

.